Wimbledon: 10 ciekawostek o trawie i tradycjach turnieju

Wimbledon różni się od pozostałych trzech turniejów wielkoszlemowych tym, że rozgrywa się go na naturalnej trawie. Ten prosty fakt łączy dzisiejszą rywalizację z początkami tenisa na trawniku. Oznacza też, że nawierzchnia żyje i się zużywa. Trawiasty kort nie znosi tak intensywnej eksploatacji jak wyprodukowana twarda nawierzchnia. All England Club wyjaśniał więc potrzebę oddzielnego przygotowania kortów meczowych i treningowych. Zielony prostokąt jest czymś więcej niż wizytówką zawodów. Dbanie o niego stanowi część organizacji turnieju, równie konkretną jak rozstawienie siatki czy ustalenie planu gier.

Trawę przycina się do wysokości 8 milimetrów na czas gry. Wimbledon zmienił również jej skład: od turnieju w 2001 roku stosowano wyłącznie życicę trwałą zamiast wcześniejszej mieszanki z kostrzewą czerwoną rozłogową. Celem było zwiększenie odporności darni na zużycie podczas kolejnych spotkań. To dwie odrębne decyzje. Jedna dotyczy wysokości koszenia, druga gatunku wysiewanej rośliny. Z trybun kort może przypominać po prostu zadbany trawnik. Kryją się za nim jednak dokładne wybory, które pomagają nawierzchni wytrzymać kolejne kroki i nagłe zmiany kierunku zawodników przez cały turniej.

Koniec finału nie oznacza końca sezonu dla ekipy zajmującej się kortami. Trawa wymaga pielęgnacji przez cały rok, w tym renowacji po zakończeniu zawodów. Opublikowany program Wimbledonu opisuje codzienne koszenie, wałowanie i odnawianie linii podczas turnieju. Pracownicy mierzą także zużycie kortu, twardość podłoża oraz odbicie piłki. W ten sposób wrażenie dotyczące nawierzchni zmieniają w dane, które można porównać dzień po dniu. Sam zielony kolor nie dowodzi jeszcze gotowości do gry. Uprawa roślin musi tu służyć zawodnikom, którzy gwałtownie hamują, obracają się i uderzają z dużą siłą.

Białe stroje należą do najbardziej widocznych tradycji Wimbledonu, ale przepis jest dokładniejszy od ogólnego wrażenia. Odpowiedni strój tenisowy ma być niemal całkowicie biały, a nie jedynie jasny. Opublikowane warunki odróżniają nawet biel od kremu i odcieni złamanej bieli. Wąskie kolorowe obszycia są dopuszczalne w określonych granicach. Od 2023 roku obowiązuje też ważny wyjątek: zawodniczki mogą nosić jednolite spodenki noszone pod strojem w średnich lub ciemnych odcieniach, o ile nie są dłuższe od ich szortów albo spódnicy. Charakterystyczny wygląd pozostaje, lecz szczegółowe zasady dopuszczają taki wybór.

Związek truskawek ze śmietanką i Wimbledonu wynika częściowo z kalendarza. Brytyjskie owoce dojrzewały w porze wczesnych edycji turnieju, były więc naturalną przekąską obok kortu. English Heritage odnotowuje ich podawanie już podczas pierwszych zawodów w 1877 roku. Ten zwyczaj przetrwał zmiany stadionów, rakiet i sposobu transmitowania spotkań. Kibic może w nim uczestniczyć, nie stawiając ani kroku na trawiastej nawierzchni. Tenis daje rywalizację, a miseczka owoców dodaje dniu spokojniejszy znak rozpoznawczy. Nie trzeba do tego wiedzieć, kto właśnie zdobył punkt ani kto prowadzi w całym meczu.

Pierwsze mistrzostwa odbyły się w 1877 roku na klubowych kortach przy Worple Road. Rozgrywano singiel mężczyzn, a do rywalizacji zgłosiło się 22 zawodników. Pierwszym mistrzem został Spencer Gore. To skromny początek w zestawieniu z dzisiejszą międzynarodową imprezą, ale daje historii turnieju wyraźny punkt startowy. Pomaga również uniknąć prostej pomyłki: pierwsza edycja nie odbyła się w obecnej siedzibie przy Church Road. Wyobrażając sobie inauguracyjny tytuł, trzeba zatem usunąć z obrazu dzisiejszy kort centralny i jego ruchomy dach. Oba należą do znacznie późniejszych rozdziałów tej opowieści.

W 1922 roku turniej przeniósł się z Worple Road na Church Road. Wtedy otwarto też obecny Centre Court. Jego słynna nazwa łączy nowszą arenę ze starszym układem obiektu, w którym główny kort znajdował się pośrodku pozostałych. Nazwa może przetrwać przeprowadzkę nawet wtedy, gdy zmienia się otaczający ją plan. Warto o tym pamiętać podczas czytania dawnych historii Wimbledonu: instytucja i zawody są starsze niż budynek rozpoznawany przez większość widzów. Kort centralny jest historycznym miejscem, ale nie tym samym kortem, na którym pierwszy mistrz zwyciężył w 1877 roku.

Centre Court otrzymał rozsuwany dach w 2009 roku, wiele dekad po otwarciu areny. Dodatek pozwolił kontynuować grę pod osłoną, gdy wymagały tego warunki, bez zastępowania trawy pod stopami zawodników. To wyraźny przykład zmiany wewnątrz tradycji, która z zewnątrz może wydawać się nieruchoma. Kort zachował nazwę oraz nawierzchnię, a konstrukcja nad nim zyskała nową funkcję. Wimbledon ma jednak również wieczorny limit czasu gry. Sam dach nie oznacza więc, że można po prostu rozgrywać mecz przez całą noc, niezależnie od tego, jak wyrównana jest walka o zwycięstwo.

Wimbledon po raz pierwszy użył żółtych piłek tenisowych w 1986 roku. Wcześniej do charakterystycznego obrazu turnieju należały piłki białe. Łatwo przeoczyć ten szczegół podczas oglądania starych nagrań: najbardziej widoczny dziś ruchomy przedmiot miał kiedyś inny kolor. Obsługa piłek ma też własny rytm. Nowy zestaw wchodzi po pierwszych siedmiu gemach, a następnie po każdych kolejnych dziewięciu. Początkowy odstęp jest krótszy, ponieważ pierwsze piłki służyły także podczas rozgrzewki. Kolor opowiada o historii zawodów, a harmonogram wymiany pokazuje codzienną organizację każdego rozgrywanego tam meczu.

W 2010 roku John Isner i Nicolas Mahut rozegrali spotkanie pierwszej rundy, które rozciągnęło się na trzy dni. Ostatecznie zwyciężył Isner, a ostatni set zakończył się wynikiem 70-68. Guinness odnotowuje 11 godzin i 5 minut gry. Chodzi o czas samego meczu, a nie o to, że obaj zawodnicy pozostawali na korcie bez przerwy przez trzy doby. To rozróżnienie pomaga zrozumieć rekord. Jeden wynik może obejmować kolejne wznowienia, nocne przerwy oraz ogromną liczbę rozegranych punktów, zanim ostatni wreszcie rozstrzygnie całe spotkanie.